एकध्रुवीय विश्व व्यवस्था समाप्त हुने प्रक्रिया तीव्र बनिरहँदा विश्वव्यापी रूपमै द्वन्द्व, अस्थिरता, अन्योल र अशान्ति चर्किएको छ । द्वन्द्वको प्रभाव र असर विश्वका सबैजसो देशले एक या अर्को प्रकारले भोगिरहेकै छन्, नेपालले पनि भोगिरहेको छ । सोभियत संघको पतन तथा पूर्वी युरोपमा कम्युनिस्ट सरकारहरू ढलेपछि फ्रान्सिस फुकुयामाले ‘इन्ड अफ हिस्ट्री’ लेखेका थिए । उनले ‘विश्वमा अब...
भारतीय राजदूत उपचारार्थ, चीन र अमेरिकी राजदूत नहुनु र नेपालले बेइजिङ र वाशिङ्टन डीसीबाट हठात् राजदूत फिर्ता गर्नु भनेको नेपाल अप्ठेरो भूराजनीतिक अवस्थामा झरेको संकेत हो। जसले आन्तरिक राजनीतिक सन्तुलनमा समेत असर पार्न सक्नेछ। चुलिएको आन्तरिक राजनीतिक अस्थिरता तथा खतरापूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय माहोलबीच नेपालको परराष्ट्र र भूराजनीतिक स्थिति ६ दशकयताकै नाजुक अवस्थामा छ। यसैबीच, सुशीला कार्की...
कुनै बेला गरिबहरूको घर भनिने सार्क अचेल कलहै–कलहको घर भएको छ । कूटनीतिक तनाव अन्यत्र कहाँ पो छैन र ! तर सार्क राष्ट्रहरू खासगरी भारत र पाकिस्तान आपसी विवादलाई साम्य गर्न तयार देखिंदैनन् । यसको सिधा असर सार्कमा परेको छ । दुई वर्षअघि म नयाँदिल्ली पुग्दा एक जना भारतीय उच्च कूटनीतिज्ञले त गफगाफका क्रममा सिधै...
काठमाडौं : ७ वर्षकी रुद्रकली र ६ वर्षका खगेन्द्रप्रसाद नाम गरेका एक जोडी हात्ती बिहीबार कतार पुगिसकेका छन् । दुई देशबीचको सम्बन्ध प्रगाढ बनाउने उद्देश्यले नेपालले उपहार स्वरूप कतारलाई प्रदान गरेका यी हात्तीहरू अल खोर पार्क जुमा राखिनेछन् । तर, संरक्षण कूटनीति विस्तारमा नेपालबाट बिदेसिने सबैभन्दा धेरै संख्या गैंडाको रहेको छ । हालसम्म २६ वटा गैंडा विभिन्न मुलुक...
यति बेला रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीबिच भारत भ्रमणका क्रममा भएका भेट र भइरहेका गतिविधिले सबैको ध्यान तानेको छ। अमेरिकालगायत पश्चिमा मुलुकसँगको सम्बन्ध आफ्ना ठाउँमा हुँदाहुँदै पनि भारतले रुससँगको आफ्नो पुरानो र गहिरो सम्बन्धलाई निरन्तरता दिन चालेको कदमको पनि चर्चा भइरहेको छ। यसले भारतलाई आगामी दिनमा कुन स्थितिमा पुर्याउँला वा यस...
नेपाल ‘भूराजनीतिक खेलाडी’ बन्न खोजेर कुनै एक ध्रुवमा ढल्कियो भने त्यसले निम्त्याउने आर्थिक र सुरक्षाको जोखिम कल्पनातीत हुनेछविचार आफ्नो युगको बौद्धिक सार तत्व हो । कुनै कालखण्डको समय, स्थान, समाजको विकासक्रम, विज्ञान र प्रविधिको प्रगति तथा विविध ज्ञानका शृंखलाको एकीकृत र संश्लेषित रूप नै मानवीय सामाजिक व्यवहार हो । आदिम साम्यवाददेखि आजको डिजिटल युगसम्म आइपुग्दा मानिसले बाँच्नका...
काठमाडौं : भारतीय विदेश मन्त्रालयका एक उच्च अधिकारी काठमाडौं आइपुगेका छन्। एयर इन्डियाको जहाजबाट भारतीय विदेश मन्त्रालयका अतिरिक्त सचिव मुनु महावर आइतबार अपरान्ह नेपाल आएका हुन्। उनको साथमा उपसचिव सकेता राजा मुसिनीपाल्लीसमेत आएका छन्। जेनजी आन्दोलनपछि सरकार फेरिएसँगै भारतीय विदेश मन्त्रालयबाट भएको यो उच्चस्तरीय भ्रमण हो। अतिरिक्त सचिव महावर भारतीय विदेश मन्त्रालयका नेपाल र भुटान...
नेपालमा चीन र अमेरिका बीचको प्रतिस्पर्धा नेकपा (नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी) ले सरकारको नेतृत्व गरेको समयमा उत्कर्षमा पुगेको थियो । तत्कालीन सभामुख कृष्णबहादुर महराले संसदबाट एमसीसी पास हुन नदिएको आरोप तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी ओलीले लगाएका थिए । याद गरौं त्यसबेला उनीहरू एउटै पार्टीभित्र थिए । बलात्कार अभियोग खेपेसँगै सभामुख महराले राजीनामा दिएका थिए । पछि उनी...
विश्वव्यापी सभ्यता पहल (जीसीआई) चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीका महासचिव सी चिनफिङले सन् २०२३ मा प्रस्तुत गरेको चीनको कूटनीतिक पहल हो । यसले विश्वव्यापी सुरक्षा पहल (जीएसआई) र विश्वव्यापी विकास पहल (जीडीआई) लाई पूरक बनाउँछ र बहुध्रुवीय विश्व व्यवस्था स्थापना गर्ने र ‘सम्पूर्ण विश्वका लागि मानवता र सद्भावका लागि प्रगति खोज्ने’ काम गर्दछ । सन् २०२३ को...
१९ कात्तिक, काठमाडौं । अमेरिकाको न्युयोर्कको मेयरमा ३४ वर्षीय डेमोक्र्याट उम्मेदवार जोहरान ममदानीले चुनाव जितेको खबरले संसारभर तरंग पैदा गरेको छ । अनेकौं राजनीतिक उथलपुथल व्यहोरिरहेको विश्वलाई संसारकै शक्तिशाली सहर न्युयोर्कबाट ब्यालेटबाटै राजनीतिक उथलपुथलको नेतृत्व गर्दै ममदानीले संसारलाई भनेका छन्- न्युयोर्कतिर हेर, राजनीति बदलिँदैछ । कुनै एक कारणले मात्र उनको विजय उल्लेखनीय बनेको होइन ।...